قول سدّي [ است ] ( 1 ) و عبد اللَّه عبّاس چه از حقّ حاكم آن است كه هر دو خصم را به يك جاى بنشاند و هر دو را يكسان نگرد و سخن هر دو بر يك حد شنود و ميل نكند على احد الجانبين تا چنان نباشد كه يكى از محدّثان گفت : هبنا خصوما ترفّعنا إلى حكم اليس فى الشّرط ان لا يظلم الحكم اللَّفظ و اللحظ و التّقريب مشترك و البشر و البرّ و الاكرام مقتسم ( 2 ) و انت توسعه لطفا و توسعنى عنفا كانّك في التّحقيق تختصم ( 3 ) و روايت ديگر از عبد اللَّه عبّاس و مجاهد آن است كه : خطاب با گواهان است ، يعنى در گواهى ( 4 ) دادن تحريف و تغيير نكنيد ( 5 ) كه گواهى ( 6 ) به خلاف راستى دهيد ( 7 ) يا اعراض كنى ( 8 ) ، خود گواهى ( 9 ) ندهى ( 10 ) اصلا و كتمان كنى ( 11 ) ، و اين قول باقر است - عليه السّلام - و « لىّ » در پيختن ( 12 ) باشد ولىّ الغريم مطله و لوى لسانه بكذا اذا تكلَّم بكلام يلغز فيه . چون بر طريق لغز و تعميه گويد و سخن موهم گويد و لوى بحقّه و الوى إذا ذهب به ، و قال اعشى فى المطل ( 13 ) . يلوينني ديني النّهار و أقتضى دينى اذا وقذ النّعاس الرقّد ( 14 ) و ابن عامر و حمزه خوانند : * ( وَإِنْ تَلْوُوا ) * ، به ضمّ لام به يك واو من ولي كذا اذا تولَّاه و أقبل عليه ، و معنى آن باشد كه اگر اقبال كنيد ( 15 ) و گواهى بدهى ( 16 ) و اگر اعراض كنى ( 17 ) و گواهى ندهى ( 18 ) خداى تعالى داناست به آنچه كنى هر يك را جزا دهد بر وفق عملش . و صاحب كتاب الحجّة گفت : اين قراءت اوليتر است ، براى

--> ( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجه به وز افزوده شد . ( 2 ) . وز : متنسم . ( 3 ) . مت : يختصم . ( 9 - 4 ) . لت : گواى . ( 5 ) . وز ، تب ، لت : مكنيد ، آج ، لب : مكنى . ( 7 - 6 ) . آج ، لب ، مر : دهى . ( 8 ) . تب ، لت : اعراض كنيد ، مر : اعراض كنيد يا . ( 10 ) . اساس ، مت : نگواهى ندهى ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 11 ) . وز ، مر ، لت : كتمان كنيد . ( 12 ) . مر : در پيچيدن . ( 13 ) . تب شعر . ( 14 ) . اساس : الرقد ، با توجّه به نسخه مر و لت و منابع لغت تصحيح شد . ( 15 ) . مت : اقبال نكنيد ، آج ، لب ، مر : اقبال كنى . ( 16 ) . تب ، لت : گواهى بدهيد . ( 17 ) . تب ، لت : اعراض كنيد . ( 18 ) . اساس ، وز : بدهى ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .